UbuntuWalserTranslators

The purpose of this team is to translate ubuntu to the Walser language. Walser is a highest alemanic language spoken mainly in the south of Switzerland and rarely in some parts of Italy, Liečtestei, Austria and Germany. The launchpad companion team is located at https://launchpad.net/~lp-l10n-wae.

If you are interessted to help in translating software to the various Walser dialects including Wallisertitš, please join both groups (lp-l10n-wae , ubuntu-l10n-wae) and subscripe to the mailing list ubuntu-l10n-wae@lists.launchpad.net and contact us at ml@translate-wae.ch . Every help is appreciated and we are happy to help you with your first translation steps.

The work on the glibc locales for wae_CH is finished and waiting for approval by the glibc maintainers. We hope that the locale can be included in glibc's trunk until the end of 2011. We will also try to create a CLDR (http://cldr.unicode.org/index) locale in the CLDR 2.0 opening window in february.

Ifierig

Dišes dokumänt sell alle ubersetzer hälfe, software in die feršidenšte Walserdialäkta z'ubersetze. De gregšt Walserdialäkt iš sičer z'Wallisertitš. De näbe giz aber nu en pár abwandligä, wa inne feršidenšte Walserkoloniä sind entštanne.

Software ine Walserdialäkt z'ubersetze git fili herüsforderigä. Eini defa iš sičer de umštand, dass z'Wallisertitš keis futur kennt. Inne software wird hüffig mit načričtä gšaffet, wa em benutzer sellend mitteile was als negštens passiert. Im šrifttitše wärdent sottigi načričtä normalerwies mit dem futur abdekt. Die Walserdialäkta hingäge brüčent zwingend en zitagab im satz. Zum bišbil čame em šrifttitše folgendes säge: "Ich werde nach Bern gehen". En falši ubersetzig inne Walserdialkäkt wäri: "Ič wärdi üf Bäre ga". Ričit iš als bišbil: "Ič ga more üf Bäre" oder "Ič ga negštens uf Bäre".

Forbereitig

Befor ebber afad ubersetze, selter umbeding folgendi tegšta durčläse: https://help.launchpad.net/Translations/Guide

Denah čas nit šade de grammatikteil mal z'uberflige

Grammatik

Fer di Walser dialäkta gits kei štandardisierti grammatik. Äs git zwar fellig em pár tegšta üf Wallisertitš, aber die schribwís isch nienä ferbindlich definiert und fer de normal sprachgebrüch nit wirklich geignet. Dahär definiere wir hie em paar sače, wa inš bim ubersetze sellend hälfe. Eis zwei sache sind ferlicht ungwonnt. Summi sachä heiwer eü igfiert um insch fam šrifttitše abzhäbe. Süš sprichtmes em šluss sowiso falš üs.

Debi gilt:

  1. Schrib wient redeš
  2. Schrib z'gliča wemegli immer glič
  3. Z'ganz programm selti em gliče štíl ubersetzt wärde.

Went di reglä befolgš, iš das šo mal nit so šläčt. Witer gilt:

Gros-/Chlišribig

Gross gšribe wärdent alli wérter em satzafang, sowie näme.

Worttrennig

Das špillt gar nit so en grossi rolla. Die satztzwišerüma hetme sowieso nur igfiert, demitme eifačer ča de satz läse, was eü durčüs sinnmačt. Wermalaberensatzz'ämešribtwirdmerkedasereüohnilärzeičeundinterpunktiodesatzferšteit.

Betonigä

Um nit es risse durčenand šaffe, seltent di wérter ungefär so gšribe wärde, wieses en Briger würdi säge. Die uneršida zwišeme Gommi und eme Letšetaller sind süše eifač z'gros. So sellteš z.B. nit čes sondern čäs šribe. We ebber nit demit ča läbe, seller eifač lüege, dass z'ganz programm em gliče štíl ubersetzt wird.

Abčirze

Da siwer doč wältmešter.

Ene muntart wird hüffig z'pronome abkürzt mit ts rešpektif z. Fer alli ubersetzigsarbeitä sell z'z ferwendet wärde. Bi hüfe wérter išes nit nétig, miteme ' die gšlickte teila z'markiere. So wird zum bišbil de teilsatz "Kannst du mir" eifač mit "čašmer" gšribe.

ch und sch

"ch" und "sch" čomment inne walliserwérter zimli fill for. Darum heiwer inš entšlosse folgendi šribwís züezlah:

"č" als ersatz fam "ch" "š" als ersatz fam "sch"

Di ersetzig iš nur mit člibüečstabe megli und sell so nie em afang fa eigenäme šta. "ch" und "sch" čennent witterhi eü gšribe wärde"

v und f,w

Obme jetzt uberall es "f" brüčt oder ab und züe nu es "v" iš nit so wičtig. Jedefalls wird allgmei es "f" beforzugt.

" und '

Um es word oder en diräkti red z'markiere wird üf beide sita es " brüčt. Bišbil: De andere het gseit: "Chašmer nit nu es bier bringe?"

We irgend en wokal oder silba gšlickt wird, čame das miteme ' markiere, was aber inne meište fäll nit netig iš. Üsnahm z'z het immer en ' zwiše dri.

Diakritiši zeiče

Umlüta

ä, ö, ü,

Dénigszeiče

á, é, í, ó, ú,

Inner titš šprač tüetme die dénig normalerwís mit eme "h" oder miteme züesätzliče "e" oder sogar mit "eh" šribe. Im dialäkt brüčtme aber z'e und z'h betont fer aners. Dahär wärdend die ferlengerig fa wokale mit eme "'" gštrekt. En aneri megličkeit wäri en ferdoblig fa de wokale, aber das git im Wallisertitše sienta extrem lengi wérter. Bišbill:

Féhaltig štatt Fehhaltig Mánet štatt Maanet Bót štatt Boot Rór štatt Rohr

Doppelkonsonante

Mu brücht d'normal verdoppeligsregel. Chunt drüf a wieme es wort sell üsšpräče.

Náme čurze, betonte wokal folgt immer en doppeltä konsonant, weder süš elei iš.

Falla, Birra, Scheffi ...

Aneri fäll:

Fall, nass, štill ...

Zahlä

Dezimaltrennzeiče

Als dezimaltrennzeiče wird es normals komma gnu. So wird di zahl 28,95 eü ričtig glässe mit ačtezwenzgkommafüfeninzg oder mathematiš korräkt ačtezwenzgkommaninfüf.

Bi gäldbeträg gsetzt en bitz anderš üs. Möglič sind gemäss Schwizer usus:

  • 5.95 CHF

Me špričt 5 Franke und 95 Rappe. Sälte gseht me nu die feraltete šribwisä wie:

  • 5.-
  • -.75
  • 5.85 Fr.
  • 13.20 sFr.

Wobí sFr. allgmei nu akzeptiert wird.

Tüsigertrennig

Die tüsigertrennig erfolgt mit eme šmalle lääršlag (Unicode: U+2009 , <THIN SPACE>). Im Notfall, oder sienta eü bi büečhalteriše aglägeheite čamme eü es apoštrof ferwende (Unicode: U+0027, <APOSTROPHE>). Die internationale standardorganisatione und eü di šwitzer, ratend aber ab, es trennzeiche abwičend fam šmalle lääršlag z'brüche. De grund iš, das es šo vill unfäll wäge de missinterpretatio fa de trennzeiche inne vergangeheit het gä. Dahär mindeštens im tečniše berič selltime šič umbeding dra halte.

Datum und Zit

Zum trenne fa date, wird es trennigszeiče brüčt. Der üfbüe wird nač dem folgende format gmačt:

YYYY-MM-DD

Ditz format iš so konform zu ISO8601. Eü we das üf de eršt blick ungwonnt eršine mag, išes eigentlič ganz logiš. zeršt čunt z'jahr, de de maanet und em šluss de tag. So iš eü bim nummeriere en logiši reihefolg immer gwärleištet.

Die tečniš basisform defa iš:

YYYYMMDD

Falls me es datum will üsšribe gseht das folgendermasse üs:

1. Hornig 2023

Ürzit sellme immer em 24h format šribe:

23:15h

Näme fa de mánet

Die mánetnäme wärdend im alte štíl gšribbe.

  1. Jenner (Jen)
  2. Hornig (Hor)
  3. Märze (Mär)
  4. Abrille (Abr)
  5. Meije (Mei)
  6. Bráčet (Brá)
  7. Heiwet (Hei)
  8. Öigšte (Öig)
  9. Herbštmánet (Her)
  10. Wímánet (Wím)
  11. Wintermánet (Win)
  12. Chrištmánet (Chr)

Wučenäme

  1. Mäntag (Män)
  2. Zištag (Zis)
  3. Mittwuč (Mit)
  4. Fróntag (Fró)
  5. Fritag (Fri)
  6. Samštag (Sam)
  7. Sunntag (Sun)

Ferbreitig

Walser dialäkta wärdent hittetags häuptsäčli im Oberwallis gšproče. De näbed gits en hüffe Walsersidligä in Norditalie, Tessin, Graubünde, Liečteštei, Forarlbärg und em Bärner-Oberland. Die meište gmeindä sind mitlerwile assimiliert oder heint ihrä dialäkt witerentwickelt. En andere erter wie z'Bosco/Gurin redent nur nu die elter befölkerig Walser dialäkta. D'junge redent mitlerwile leider fašt alli Italieniš.

Quellen: http://de.wikipedia.org/wiki/Walser

Wortšatz

De Wortšatz welltewer eigentli nit išränke. Erläubt sind alli werter, die im Walseršpračrüm brüčt wärdent. Einzigi bedingig iš, das die ubersetzig mit dem grammatik teil feribar iš.

Als hilfeštellig empfillt šič z'büeč "Wallissertitschi Wérter" fam Alois Grichting z'čöiffe. Eü wewer nit alles genau glič šribe, ča es glägentličs nášlah ganz praktiš si.

We meglič iš z'beačte, dass inne legšte jahre zimlič fill wérter üs de üssešwitz und der šriftšprač ubernomme worde sind. Feränderig iš zwar güet, um aber die Walserdialäkta z'erhalte sellme we meglič die alte wérter brüče. Es güez bišbil iš zum bišbil die läuwena wa filli Walliser mitlerwilä mit lawina heint ersetzt. Das mačt ja wirklič ne ohre weh!

Schtandardubersetzigä

Die folgend lišta sell hilf biete, bim ubersetze fa hüfig forkommende weerter.

Engliš

Ubersetzig

Bišpill

Backup

Datesičerig

Software

Software

Audio

Audio

Images

Bilder

Theme

Thema

De/Installation

de/inštallatio

Workspace

Wãrčšróta

Launcher

Starter

Quit

Beende

Web

Web

Foto(s)

Gunterfei

Email

Email

Mail

Brief (Pošt) / Mail (Email)

Office

Büro

Folder(s)

Ordner(a)

File(s)

Dati(jä)

new

niw

Search

Süeče / Süeči / Süeč

Trash

Tošt

Open

Üftüe

Eject

Üswärfe

username

Benutzername

password

Password

Account

Account

Label

Label

Inbox

Poštigang

Please wait

Bitte warte

Back

Zrugg

Finish

Fertig

Reboot

Niwštart

now

jetz

boot

üfštarte

Accessibility

Barierefríheit

login

ilogge

Tečniši notizä

Was gettext korräkt ča arbeite, müess die software wisse, was fer plural fomä en šprač het.

Wemme en tiš als bišbil nimmt, so gseht das folgendermasse üs: 0 tiša, 1 tiš, 2 tiša, 3 tiša ... Hie gseht me, dass eigentlič nur die einzahl en špezielli form het. Somit sellti de C formatiert string folgendermasse üsgseh:

nplurals=2; plural=(n != 1)

Was beditet, dass die Walser dialäkta 2 Plural forme kent und alle nit glič 1 inner mehrzahl form forliggent.

Bišpilltegšt

Z'sibt sigel: d'sibe engel mit de sibe posünä

We z'lamm z'sibt sigel het zerbroče išes em himel en halb štund lang komplett štill gsi. Dená het Gott de sibe engel, wa for dem altar sind gštanne, dereiená en posüna gä.

Dr engel mit dem wíräuč

En anerä engel iš dená miteme goldige gširr zum altar gange. De heinšme en grossi mängi fa wíräuč gä. Schi heintme befole, alli gebät fa alle di zum heilige folč kérent üf em altar for gottes thro darzbringe. So iš de räuč zäme mit de gebät fa de gläubige zu gott üfgštigge. Denah het de engel šís gširr mit gliende čole gfillt ferses z'putze und het načer di čolä üf d'ärda üsglešt. Das het uberall üf dr ärda šreckličä donner und blitza üsglešt.

Fri ná de Offebarig 8

UbuntuWalserTranslators (last edited 2011-04-08 10:34:57 by bortis)